آفرينش سراپا صنعت

«ولتر»(1778-1694) حکیم و اندیشمند فرانسوی، گفت و گویی خیالی، سامان داده است میان

یک فیلسوف با طبیعت که از راه پرسش و پاسخ، فرایند سخن را پیش میبرند.

آنگاه که فیلسوف از برخی از کار و گفتار طبیعت به شگفتی در می افتد، طبیعت در واکنش به او

سخن نغز و پرمغزی میگوید:

«فرزند، این تعجّب به تو از این راه، دست داده که نام مرا به غلط گذاشتهاند و مرا طبیعت نامیدهاند و حال آن که من سراپا صنعتم»!

مقصود این است که در طبیعت، دست صانع، آشکارا دیده میشود.

(سیرحکمت در اروپا،1360، ج 2)

بنمای رخ که باغ و گلستانم آرزوست

بگشای لب که قند فراوانم آرزوست

ای آفتاب حُسن، برون آ دَمی ز ابر

کان چهره ی مشعشع تابانم آرزوست

پنهان ز دیده ها و همه دیده ها از اوست

آن آشکار صنعت پنهانم آرزوست

( مولانا جلال الدین محمد)