آونگ بر صليب سوال 3

چرخ چرخيد و ما نيز در اين گشتار، گشتيم و اكنون به ايستگاه سوم رسيديم. در اين بارانداز، دمي باهم در گردنه ي « علوم و فنون» همسفره مي شويم و در خنكاي همدمي با شما كاروانيان، نفسي تازه مي كنيم و دگر باره هر يك به سويي، تا چرخ دگر ره چه زايد!

درنگي در خودارزيابي هاي درس سوم علوم و فنون ادبي

1- خواندن، كاري است كه پيش درآمدهايي دارد:

الف: نگاهي کلي به متن از آغاز تا انجام يا «چشم خواني» كه گام نخست ارتباط با متن است؛ با هدف کشف لحن.

ب:  يک باره خواندن تمام شعر بدون گسست.

پ: اين شعر، لحن « روايي داستاني» دارد؛ در هنگام خواندن لازم است، ويژگي هاي اين لحن، رعايت شود.

2-پيش از خواندن دقيق متن، نگاهي کلي براي کشف لحن و آهنگ حاكم بر شعر، ضروري است. لحن مناسب با حال و هواي شعر، لحن شاد و شوق انگيز است. آهنگ خوانش بايد به گونه اي باشد که شنونده حالت شادابي، هيجان، خوش خبري و بشارت را از راه گوش، احساس کند.

بهره گيري از زبان بدن( حركات اعضاي بدن همسو با جريان خوانش) در انتقال بار عاطفي حسّي فضاي شعر، بسيار موثّر است.

3-در اين تمرين، پنج عنصر از قلمرو ادبي، خواسته شد. براي نمونه، مي توان گفت:

-          کنايه: خُرده اي در بساط داشتن، جبهه ي واکرده داشتن، روسفيد برآمدن، گوهر شدن؛

-         تشبيه: خاطرِ فارغ به توكّل، جبهه ي واكرده به گُل؛

-         تشخيص: خندان بودن گل// قطره ي آب، گوهر شدن را در نظر دارد،// جبهه گشاده بودن ِگل؛

-         مَثَل: دانه چون در آسيا افتد، تحمل بايدش؛

-         مراعات نظير: آب، ابر، دريا، قطره// گلشن، گل// مال، دنيا، خُرده و بساط.