آونگ بر صليب سوال- 10

درنگي در خودارزيابي هاي درس دهم علوم و فنون پايه ي دهم

الف: رودکي: بوي جوي موليان آيد همي.............................................................................

  ب: سعدي: اي ساربان آهسته ران کارام جانم مي رود................................................................

 پ: حافظ: شب تاريک و بيم موج و گردابي چنين هايل...........................................................

 ت: فردوسي: بيا تا همه دست نيکي بريم......................................................................................

            ث: سعدي: اي مهر تو در دل ها، وي مهر تو بر لب ها..................................................................

توجّه: درك آهنگ و تشخيص پَست و بلند آوايي، كشش و امتداد، گسست و بُرش پاره هاي موسيقايي، پديده اي ذهني است و به ممارست فراوان، تربيت هوش موسيقايي و پرورش حافظه ي شنيداري نياز دارد و البتّه به فراخور حال هاي شنونده، ادراك نيز، رنگ و آهنگي ديگر به خود مي گيرد. آن چه در اين تمرين، مهم است تربيت شنيداري و هوشيارسازي شاخك هاي حسّ شنوايي دانش آموزان است؛ اين كار، پيش درآمد كسب مهارت شناخت وزن و دست يابي به « گوش و هوش عروضي» است.

اكنون با بيان ويژگي هاي موسيقايي هر شعر، مي توان در باره ي تفاوت يا شباهت آوايي و تناسب يا ناهماهنگي آن ها سخن گفت؛ اين كار را براي ورزش هاي ذهني بيشتر، به دانش آموزان واگذاريد.

 2- بيان تفاوت عواطف و حسّ و حال حاكم بر فضاي متن...

 توجّه: براي بيان تفاوت ها، نخست بايد ويژگي عاطفي و حسّ و حال چيره بر فضاي عمومي متن را تعيين كرد. با شناخت و توصيف فضاي عاطفي متون، آنگاه مي توان آنها را با يكديگر سنجيد و سپس شباهت و ناهمگوني حس و حال متن ها را گزارش كرد.

بنابراين، اصلي ترين مرحله، ارتباط با متن و درك فضاي عاطفي آن است؛ اين كار سبب مي شود هنگام خواندن، با متن، هم حس شويم و با شخصيت هاي متن، هم ذات پنداري كنيم و محتوا را آسانتر، بفهميم. پس از اين مرحله، بازگويي تفاوت حسّ و حال متن، ساده است؛ مثلاً نمونه ي نخست، شاد و فرح بخش است و نمونه ي دوم حالتي اندوه گُسارانه و محزون دارد؛ باقي نيز به همين سبك و سان خواهد بود.