آونگ بر صليب سوال- 1-9
درباره سایت
آخرین مطالب
امکانات وب
در بخش نگاره، بــر آموزش و يادگيري نوآمــوزان، از طريق حواس پنجگانه، تأکيد شــده است؛زيرا اين حسها همچون دريچه‌ها يا جويباراني هســتند که براي گســترش و تقويت دنياي زبــان و ذهن و قابليت‌هاي ادراکي،رو به ســوي عالم درون زبان آموز و هر يادگيرنده دارند. هر کودک يا زبان آموز با پيمودن هشت گام زير، به چنين توانايي‌هايي در آموزش زبان دست مي يابد:گام نخســت: پــرورش و تقويــت خوب گوش دادن، تربيت سواد شنيداري ( از راه گوش)؛گام دوم: پرورش و تقويت خوب ديدن، تربيت سواد ديداري ( از راه چشم)؛گام سوم: پروادامه مطلب
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
ديدنِ حالاگر همه ي اين گام‌ها به درســتي برداشــته و مهارت‌ها به خوبي پرورده شــوند، قابليتي عظيــم در کودک پديدار مي‌شــود و شــاخک‌هاي حسّي بروني، برانگيخته و هوشيار مي شــوند و در پي آن، چشم درون همه ي اعضا و جوارح گشوده مي‌شود؛ آن وقت است که انسان با همه ي وجود، شــنيدن و ديــدن و ... را تجربه مي‌کند.جلال الدّين محمّد مولوي با نظر به همين حال و مقام معنوي و تعاليِ روحي است که در غزليات مي‌فرمايد: آيـنه‌ام آيـنه‌ام، مردِ مقالات نه‌ام ديده شود حال من، ار چشم شود گوش شما نيز در رماادامه مطلب
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
البته رســيدن فرد به چنين پايــه و مقامي، که جمله ي اجزاي وجودي او، شــنوا و بينا و گويا و گواه باشند و گواهي دهند، از آرمان‌ها و آرزوهاي بلند آشــيانِ همه ي نيکرأيانِ عالَم در تاريخ علم و اخلاق بوده، هست و خواهد بود. پيداست که يک برنامه ي درَسي، در فضاي آموزشــي َ مدرسي، چنين نقشه و انديشــه‌اي ندارد که «يکشــبه، ره صدساله بپيمايد». ليکن برنامه ريزان و پديد آورندگان محتواي آموزشــي، به قدر توش و توانِ خويش مي‌کوشند و کمر همت مي‌بندند که در اين وادي ُپر گَريوه و گردنه گام بردارند تا راهي به ســرادامه مطلب
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
پس نگارهها در کتاب فارســي اوّل ابتدايي، نقطه ي آغاز زبان‌آموزي و سامان دهنده‌ي بنيان پرورش توانايي‌ها و مهارت‌هاي يادگيري کودکان هستند. به سخن ديگر، نگارهها يا تصاوير و لوحه‌ها، پهنه‌ي نرمش و آماده‌سازي ذهن و زبان‌اند و زيربناي ساختمان زبان‌آموزي و يادگيري و مهارت‌ورزي به شمار مي‌روند. افزون بر نگاره، ســازماندهي تجربه‌هاي ياددهي- يادگيري يا فعاليت‌ها و تمرين‌هاي کتاب فارسي هم، تقريباً در همه‌ي پايه ها، بر بنياد همين نظام علمي و منطق زباني استوار استو با هدف تربيت حسها در جهت رشد و تقويت زباادامه مطلب
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
همة اين گام ها و مهارت ها، با ثمر دادن درخت وجودي انسان، که همان زبان است، خود را پديدار مي سازند.از اين رو، زبان، خود فراورده و محصول فرايندهاي پيچيده ذهني و شــناختي انسان است
که نقش کليدي و اثربخشي در يادگيري همة علوم (رياضي، جغرافي، تاريخ و ...) دارد.به عالوه، زبان، نمايان کنندة شخصيت و هويت فرهنگي و نشانگر ميزان فرهيختگي انسان است.در نوشــتار آينده به نقش لهجه و گويــش پدر و مادر و اهل خانواده در شکل پذيري زبان کودک خواهيم پرداخت.
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
خانواده، لهجه، گويش و دوزبانگي راهِ پيدايي و شــکوفايي فکري انسان و پيوند با ديگران، زبان اســت. کودک، زبان را در همبودي ِ با مــادر و باهمايي با ديگر همســالان و همبستگان در زيست بوم خويش، فرا مي‌گيرد و از همين درگاه هم با آنان گفت وگو و ســتد و داد مي‌کند. در همين رفتارهاي ميان‌فردي و ارتباط‌هاي روزانه است که افراد از همديگــر تأثير مي‌پذيرند و بر يکديگر تأثير مي‌گذارند و مي‌آموزنــد و مي‌آموزاننــد. اين پذيرش و دهــش، در همه‌ي ســويه‌هاي رفتاري، کُنش‌هاي فکري، اخلاقي و شخصيتي رخ مي‌دهد. يکي اادامه مطلب
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
خانواده، لهجه ، گويش، زبان مادريســامانة زبان و دامنة واژگاني و سبک و شيوة کاربست کلمه و عبارت و جمله وگونة گفتاري و حتي ضرباهنگ آوايي به کارگيري واژه هــا و لحن هر يک، در هر خانواده، متفاوت اســت. بنابراين ِ پيشه و شغل و نوع کار و جغرافياي فرهنگي و محيطي و جايگاه ِ اجتماعي ِ آن خانواده، در ساخت و سامان زبان افراد اثرگذار است و ِ اين اثربخشي، نقش خود را در زبان اطرافيان نيز بر جاي مي گذارد. دامنــة واژگاني کودک همچون قلک پول اوســت که روزانه اندوخته مي‌شود. پدر يا مادر، از همان خُرده ريزه اي ادامه مطلب
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
خانواده، زبان، گويش و لهجهلهجه به شکل‌هاي آوايي و نشانه‌هاي مختلف تلفظ بومي و محلي کاربرد يک زبان گفته مي‌شود؛ مانند تفاوت‌هاي گفتاري در فارسي سخن گفتن يک نفر تهراني، مازندراني، اصفهاني، شــيرازي، کرماني، گيلاني و ،...؛ «هر لهجه، گونه‌هاي زباني فراواني دارد که به شــغل، تحصيل، سن و جنس گويشور وابسته است. براي ِ مثال، يک اصفهاني تحصيل‌کرده با يک بيسواد اصفهانــي، تفاوت لهجــه دارد و يــا يک جوان اصفهاني در مقابل افراد همسن، لهجه ي متفاوتي دارد. شغل و جنس نيز در ايجاد گونه هاي زباني تأثادامه مطلب
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
برپايه ي اين تعريف ها، پاره اي از گويش هاي ايران امروز، عبارت اند از : گيلکي، مازندراني، کُرديِ سوراني، کردي کرمانشاهي، شهميرزادي، سمناني، بلوچي و تالشي و...؛ زبان فارسي، زبان رسمي ايران است و ديگر زبان هاي نام برده شده، زبان هاي محلّي يا قومي ايراني هستند...؛ گويش به مثابه زبان محلّي و قومي، که در آثار برخي زبان شناسان ايراني ديده مي شود؛ کاربردي است نادقيق و خلاف تعريف معيارو جهاني گويش در برابر اصطلاح ( dialect) . با نگاهي فراگير مي توان گفت که در زبان شناسي در زمان حاضر، کاربرد بي نشان، خنثيادامه مطلب
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
پيوند دل و زبان، نقش احساس و هيجانِبه هر روي، کودکي که در چنين محيط زباني خانــواده زندگــي مي کند ناخــودآگاه از همان آبشخورهاي گويشــي، نشانه هايي را در انباره يا حافظة ذهني و زباني خويش خواهد انباشــت.
همين نشانه ها و رگه هاي گويشي به هنگام توليد گفتاري و حتي توليد نوشتاري، در زبان کودک نمايان مي شوند. نکتة جالب توجه اينجاست که اين رگه ها و نشــانه هاي زبان مادري يا گويش محلي به هنگام غلبة احســاس و هيجان يا در لحظه هاي سرشار از عاطفه، بيشتر خود را آشکار مي کنند. (اين را به تجربــه، با
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
در بخش نگاره، بــر آموزش و یادگیری نوآمــوزان، از طریق حواس پنجگانه، تأکید شــده است؛زیرا این حسها همچون دریچهها یا جویبارانی هســتند که برای گســترش و تقویت دنیای زبــان و ذهن و قابلیتهای ادراکی،
رو به ســوی عالم درون زبان آموز و هر یادگیرنده دارند. هر کودک یا زبان آموز با پیمودن هشت گام زیر، به چنین تواناییهایی در آموزش زبان دست می یابد:
گام نخســت: پــرورش و تقویــت خوب گوش دادن، تربیت سواد شنیداری ( از راه گوش)؛
گام دوم: پرورش و تقویت خوب دیدن، تربیت سواد دیداری ( از راه چشم)؛
گام سوم: پرورش و تقویت حس بویایی، تربیت توانایی درک و تشخیص بوها ( از راه بینی)؛
گام چهارم: پــرورش و تقویت حس چشایی، تربیت ذائقه و هوشیارسازی قوه ی چشایی ( از راه چشیدن و مَزیدن)؛
گام پنجــم: پــرورش و تقویت حس لامسه، تربیت سواد بساوایی (از راه لمس پدیدهها)؛
گام ششــم: پرورش و تقویت قدرت تخیّل به کمــک ارتباط عناصر تصویری و داستان ساز ( از راه قوه ی خیال)؛
گام هفتم: پــرورش و تقویت مهارت اکتشــاف و پرسشــگری و کنجکاوی، با تأمّل در عناصر دیــداری ( از راه قوه ی تفکّر و هوش)؛
گام هشتم: پرورش و تقویتِ تواناییِ چه گفتــن، چگونه گفتن و چه هنــگام گفتــن ( از راه تعقّل و توانش های زبانی).
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
به هر روی، در برنامة درســی حــوزة تربیت و یادگیری زبان و ادبیات فارســی، به اهمیت بهرهگیــری از حواس در آموزش توجّه ویژه شــده است.به همین ســبب، در کتابهای فارسی دورة ابتدایــی، چینش محتوا و طراحی فعالیتها و تجربههای یاددهی- یادگیری بر بنیاد پــرورش حسها در جهت تقویت مهارتهای زبانی، ســامان یافته اســت.
برای نمونه، حضــور «نگاره یا لوحه»، امروزه، در آغــاز آموزش زبان رسمی فارســی در پایة اول ابتدایــی، به دلیل اهمّیت حــس دیداری و تربیت ســواد بصری اســت.
تصاویر، آســانتر درک و دریافت میشــوند؛ زیرا مفاهیم ذهنی را حسّی و دیداری میکنند.
کودکان اوّل دبستان، به سبب اینکه در مرحلة نخست زبان آموزی رسمی قرار دارند، به کمک تصویر و دریافت از راه چشــم، کم کم بر توانایی ذهن و زبان خویش می افزایند.
بنابراین، دریچة ورود دانش آموزان میهن ما، به دنیای زبان آموزی در کتاب فارسی «نگارهها» هستند؛ و این یعنی، تربیت سواد بصری، بنیادگذارِ یادگیری است.
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
نقل این سخنان، تنها برای نشان دادن اهمیت حواس در چشمِ مؤلفان کتابهای درســی نیست؛ بلکه تلنگر و تذکاری اســت برای پدر و مادرها، معلّمان و همه ی کسانی که در محیط زیســت و رشــد و بالندگی کودک حضور دارند.
به بیان دیگر، همه ی کارها و کردارها و گفتارهای ما، پیوســته در زیر ذرهبین این شاخکهای حسّــی و دریچههای دروندادی کودکان قرار دارند و
لحظه لحظه، به ســامانه ی ذهن آنان مخابره میشــوند. مثلاً اگر معلمی در کلاسی با سی شاگرد کار میکند، همزمان یکصد و بیست چشــم و گوش
یا شاخک حسّی ظاهری، همه ی حالات و کُنشهای او را زیر نگاه خود دارند و آنها را بررســی و ارزشداوری میکنند.
به همین سان، میتوان نقــش پــدر و مادر در یــک خانــواده و میزان اثرگذاری رفتارهای گویــا و خاموش آنان را در روح و رفتار و چگونگی تربیتپذیری کودکشان واکاوی کــرد
و گفت که اگر آنها دو کودک در خانه دارند؛ هشت حسگر و گیرنده، دم به دم همه ی ُکنشهــای آن دو را زیر نگاه خود دارند و آن را بررسی میکنند و
در هنگامههای ناگزیر زندگی، بازخورد رفتاری متناســب با آن را به پدر و مادر نشان خواهند داد.
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
حس ها، شکارگران اطلاعاتابوحامد امام محمّد غزالی در کتاب »مشکوة الانوار« مینویسد: »حواس پنجگانه، همه از گزارشــگران عقل اند.
عقل جز اینها در نهان، گزارشــگران دیگری نیز همچــون خیال، وهم، فکر، ذاکره و حافظــه دارد... که در عالم خاص خــود بر آنان حکم می راند«(غزالی، ،1364 45-6).
خواجه نصیرالدین توسی، در فصل هشتم (در کیفیت انتفاع به حس در اکتساب علوم) از کتاب «اساس االاقتباس» می نویسد:
«باید معلوم باشــد که مفاتح ابواب علــوم کلی و جزوی حس اســت... و به این سبب، معلّم اوّل (ارســطو)گفته است در این علم که « مَن فقدَ حسّاً، فقد علما» (توسی، 1389،ص 344)
همچنین »موریسون، کیث» هم در مقالة «فلسفة تعلیم و تربیت و چالش نظریــة پیچیدگی»، حس ها را شــکارگران اطلاعات می خواند و می نویسد:
«مغز کودکان خردسال برای یادگیری، با دقّت و احتیاط به دنبال کسب اطلاعات از محیط است... . اندام حسی، اطلاعات را به شــکل منفصل دریافت نمی کنند؛ آنها به صیــد اطلاعات می روند.
یادگیری یک جســت وجوی فعال است». (میسن، ،1394 ص 54).
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری
پس، هر یک از حسها، دریچهای برای تماس انســان با عالم بیرون و شناخت آن است. چنان کــه دیدیم از راه حسهــای پنجگانه (شــنوایی، بینایی، بویایی، چشایی، بساوایی)،
ذهن کودک، رفته رفتــه با تجربه ها و یافته های تازه ای آشــنا می شــود که این جهان یا سامانة ذهنی او را مایه ور می ســازند.
بــه بیان دیگر، ایــن پنج حس، پنج رود درون ریز هســتند که شخصیت ذهنی و سامانة فکری کودک و عقل و خــرد او را آبیاری می کننــد
و به آن، حیات، حرکت، برکت و حتی حرمت میب خشند.
شایان ذکر اســت که در آثار و نوشــته های متفکران بزرگ مســلمان نیز به حواس پنجگانه توجه خاص شده است.
علی ُ بن عثمان هجویری در کتاب «کشــف ِ المحجوب» پنج درِ علوم را بدین سان برمی شمارد و آن ها را سپاه سالارِ علم و عقل، می نامد:
«کلّیت علوم را حصول، از این پنج در بوَد: یکی دیدن و دیگر شــنیدن، دیگر چشیدن، چهارم بوییدن، پنجم بَسودن؛ و این پنج حواس، سپاه سالارانِ علم و عقل اند». (هجویری، ،1371 ص415).
برچسب:
نویسنده: هستی نصیری